Suggestions

Yaşamak: Düşkün bir toprak ağasının kendini acındırma öyküsü

2 Ekim 2026

Türkiye’de de geniş bir okur kitlesine ulaşan Yu Hua’nın Yaşamak’ı, çoğu kez insanın acıya direnme ve hayata tutunma gücünün evrensel bir anlatısı olarak okunuyor. Çinli Marksist eleştirmen She Zecheng ise bu hümanist okumanın gerisindeki tarih ve sınıf anlayışını sorguluyor: Fugui’nin kişisel ıstırabı nasıl “Çin halkının kaderi”nin temsiline dönüşüyor; devrimci dönüşümün kolektif özneleri romanın dünyasında neden giderek silikleşiyor; “tahammül” fikri, tarihsel çatışmaların üzerini nasıl örtüyor? She Zecheng, Yaşamak’ın anlatı tercihlerini, sınıfsal bakışını ve 20. yüzyıl Çin tarihini kurma biçimini birlikte ele alarak romanı tarihsel nihilizm tartışması içinden yeniden okuyor.

Devamını Oku
18 Eylül 2026

Marx’ın ceketi

Marx’ın Kapital’de meta biçimini çözümlemek için başvurduğu ceket, kendi hayatında ısınmanın, toplum içine çıkabilmenin, British Museum’da çalışabilmenin, gerektiğinde ise birkaç şiline çevrilebilecek son güvencelerden birinin adıydı. Marx’ın sürekli rehine bırakıp geri aldığı paltosunun hikâyesi, aynı zamanda on dokuzuncu yüzyıl işçi sınıfının eşyalarla kurduğu kırılgan ilişkinin de hikâyesiydi. Giysilerden yatak takımlarına, aile yadigârlarından çocuk oyuncaklarına, insan emeğinin, dokunuşunun ve hatıralarının sindiği nesneler gündelik hayatı ve toplumsal varoluşu mümkün kılıyor, ihtiyaç anında ise yeniden paraya çevrilmek üzere rehin dükkânının yolunu tutuyordu. Marx’ın ceketinden hareketle Peter Stallybrass, şeylerin metaya dönüşürken kendi tarihlerinden nasıl koparıldığının ve kapitalizmin soyut dünyasının bedenler ile nesneler üzerindeki maddi sonuçlarının izini sürüyor…

Fikir

Filistin’deki üniversitelerin çağrısı ve umudu yeniden inşa etmek

24 Haziran 2024

Filistinli akademisyenler kısa süre önce tüm dünyadaki akademik camiaya dönük bir çağrı yayımladı. Çeşitli platformlarda dile getirilmeye ve karşılık bulmaya başlayan bu çağrı, Kanada’da düzenlenen alternatif bir etkinlikte de birinci ağızdan gündeme getirildi: Çağrının imzacısı akademisyenler, Kanada’da siyaset bilimcilerin düzenlediği alternatif bir konferanstaydı. Etkinliği yerinde izleyen Ulaş Taştekin’den konferans notları, ve elbette Gazzeli akademisyenlerin çağrısı…

AKP’nin emek rejimi, otoriterleşme ve Türkiye’nin zombi neoliberalizmi

4 Temmuz 2021

Türkiye’de neoliberal kalkınma modeli 2010’larda bir zombiye dönüştü. Sermaye ve servet birikimi süreçlerini demokratik talep ve kısıtlardan izole etme uğraşı ile mevcut emek rejimi Türkiye’de neoliberalizmi hâlâ canlı tutuyor. Zombinin ölü kısmı ise bir zamanlar emekçi sınıflara verilmiş olan refah ve sınıf atlama vaadi. Bu vaatlerin boşluğu, özellikle pandemi koşullarında artan şekilde görünür hale gelirken, bu durum hem mevcut kalkınma modelini hem de otoriter rejimi zayıflatmaya devam ediyor.

Horgörü öğünü

7 Haziran 2022

Geçtiğimiz günlerde Twitter gündemini abes bir tartışma işgal etti: “Eve temizliğe gelen gündelikçiye yemek verilmeli mi?” Abesliği bir yana bırakılırsa, memleketin sınıfsal-kültürel yarıklarına güçlü bir ışık tutuyordu bu tartışma: gündelikçi ile işvereni “özgürce” girdikleri düşünülen bir pazarlıkta eşitleyerek “aralarındaki sözleşme neyse o” diyenler bir yanda, açıkça “verilmez” diyenler ile “performansına bağlı” diyenler öbür yanda… Bu neoliberal cüretkârlığın ve dobralığın yanında bir tutum daha vardı ki o, belki de daha örtük ve sinsi bir “aşağılama” ile “yemek verilmeli” diyenlerin diline sirayet ediyordu. Mehmet Mutlu bu yazıda, yoksulun maruz kaldığı, iyilik ve cömertlik tınısıyla dillendirilen işte bu şiddet söylemine işaret ediyor.

Maoist Çin’de iktisadi ve insani kalkınma

25 Temmuz 2026

Maoist Çin’in ilk otuz yılı, yaygın anlatıda çoğu zaman iktisadi irrasyonalizm, kıtlık ve siyasal felaketlerle özdeşleştirilir. Oysa aynı dönemde sanayileşme ve tarımsal modernleşme hız kazanmış, kamusal sağlık hizmetleri ile kitlesel eğitim yaygınlaşmıştır. Çin’in sonraki yükselişini mümkün kılan maddi ve insani temeller de büyük ölçüde bu yıllarda atılmıştır. Somut verilerden hareketle sosyalizmin başarısızlığına dair yerleşik kabulleri sorgulayan Onurcan Ülker, nostaljik güzellemelerin ve anti-komünist indirgemelerin ötesinde Maoist kalkınma deneyimini yeniden değerlendiriyor…

“Maoizmin derdi devrimi kazanmaktır”: Fred Engst ile Çin’in geçmişi, bugünü ve daha fazlası üzerine

25 Temmuz 2026

“Kızıl bezli bebek”, Kızıl Muhafız, işçi, akademisyen, eylemci… Fred Engst (Çince adı: 阳和平 Yang Heping) olağanüstü bir yaşam öyküsüne sahip. Çin Devrimi’ne katılmak üzere ABD’den bu ülkeye gelen bir anne babanın çocuğu olarak 1952’de Pekin’de dünyaya geldi. Xi’an’daki devlete ait bir çiftlikte büyüdü, Kültür Devrimi’ne Kızıl Muhafız olarak katıldı ve ardından beş yıl boyunca Guanghua Kereste Fabrikası’nda çalıştı. 1970’lerin ortalarında taşındığı ABD’de bir yandan işçilik yaparken bir yandan öğrenimini sürdürdü; 1997’de Rutgers Üniversitesinden iktisat doktorasını aldı. 2007’de kesin dönüş yaptığı Çin’de bugün Uluslararası İş ve İktisat Üniversitesinde ekonometri dersleri veriyor. Olağanüstü kişisel ve siyasal deneyimlerinden hareketle kapitalizme geri dönüşü, emperyalizmi, Kültür Devrimi’ni ve Maoizmin güncelliğini ele alan Fred Engst, Onurcan Ülker ve Sinan Jabban’ın sorularını yanıtladı…

“Ne emperyalist ne de antiemperyalist”: Minqi Li ile Çin’in dünya sistemindeki yeri üzerine

25 Temmuz 2026

Çin’in dünya sistemindeki konumu ve Çin devletinin sınıf karakteri, günümüzün eleştirel akademik ve siyasal tartışmalarında en ihtilaflı başlıklardan biri hâline geldi. Çin’in emperyalist bir güce dönüşüp dönüşmediği (ya da böyle bir dönüşüm sürecinde olup olmadığı) sorusu etrafında hem Çin Yeni Solu içinde hem de uluslararası yazında süren tartışmaların en güçlü seslerinden biri Minqi Li. Utah Üniversitesinde siyasal iktisat alanında çalışmalarını sürdüren Li, kapitalist-emperyalist dünya sistemi içinde Çin’in konumuna, devletin sınıf karakterine ve emperyalizm tartışmasına ilişkin Onurcan Ülker’in sorularını yanıtladı.

Mao Zedong Lushan'da, 1961.

Bürokratizmle mücadele üzerine

25 Temmuz 2026

Mao Zedong, 1950’lerin ikinci yarısından itibaren, sosyalizm koşullarında sınıfların ve sınıf mücadelesinin varlığını sürdürdüğü düşüncesini geliştirmeye başladı. “Proletarya diktatörlüğü altında sınıf mücadelesi” çerçevesinde formüle edilen bu yaklaşım, dönemin egemen Sovyet anlayışından ayrılıyordu. Mao’ya göre üretim araçlarının kolektifleştirilmesi kapitalizme geri dönüş tehlikesini ortadan kaldırmıyor; Parti ve devlet aygıtı içinde ayrıcalıklı konumlar edinen kadrolar yeni bir burjuvazinin dayanağına dönüşebiliyordu. Mao’ya atfedilen 1963 tarihli “Bürokratizmle Mücadele Üzerine”, Çince özgün metninden eksiksiz çevirisiyle ilk kez Türkçede…

Devamını Oku

Çeviri

Yaşamak: Düşkün bir toprak ağasının kendini acındırma öyküsü

2 Ekim 2026

Türkiye’de de geniş bir okur kitlesine ulaşan Yu Hua’nın Yaşamak’ı, çoğu kez insanın acıya direnme ve hayata tutunma gücünün evrensel bir anlatısı olarak okunuyor. Çinli Marksist eleştirmen She Zecheng ise bu hümanist okumanın gerisindeki tarih ve sınıf anlayışını sorguluyor: Fugui’nin kişisel ıstırabı nasıl “Çin halkının kaderi”nin temsiline dönüşüyor; devrimci dönüşümün kolektif özneleri romanın dünyasında neden giderek silikleşiyor; “tahammül” fikri, tarihsel çatışmaların üzerini nasıl örtüyor? She Zecheng, Yaşamak’ın anlatı tercihlerini, sınıfsal bakışını ve 20. yüzyıl Çin tarihini kurma biçimini birlikte ele alarak romanı tarihsel nihilizm tartışması içinden yeniden okuyor.

Marx’ın ceketi

18 Eylül 2026

Marx’ın Kapital’de meta biçimini çözümlemek için başvurduğu ceket, kendi hayatında ısınmanın, toplum içine çıkabilmenin, British Museum’da çalışabilmenin, gerektiğinde ise birkaç şiline çevrilebilecek son güvencelerden birinin adıydı. Marx’ın sürekli rehine bırakıp geri aldığı paltosunun hikâyesi, aynı zamanda on dokuzuncu yüzyıl işçi sınıfının eşyalarla kurduğu kırılgan ilişkinin de hikâyesiydi. Giysilerden yatak takımlarına, aile yadigârlarından çocuk oyuncaklarına, insan emeğinin, dokunuşunun ve hatıralarının sindiği nesneler gündelik hayatı ve toplumsal varoluşu mümkün kılıyor, ihtiyaç anında ise yeniden paraya çevrilmek üzere rehin dükkânının yolunu tutuyordu. Marx’ın ceketinden hareketle Peter Stallybrass, şeylerin metaya dönüşürken kendi tarihlerinden nasıl koparıldığının ve kapitalizmin soyut dünyasının bedenler ile nesneler üzerindeki maddi sonuçlarının izini sürüyor…

Söyleşi

Neoliberalizmin çoklu krizleri

26 Mayıs 2024

Historical Materialism Konferansının bu yıl Kadir Has Üniversitesinde gerçekleşen İstanbul ayağı vesilesiyle yakaladığımız Alfredo Saad-Filho ile Burak Ceylan’ın gerçekleştirdiği bu söyleşi, çoklu krizin her kriz başlığını ayrı ayrı ele almak yerine, bu başlıkların ilişkiselliğini vurguluyor. Finansallaşma ile ekolojik yıkım arasındaki bağlantıyı hatırlatan Saad-Filho, neoliberalizm ile devlet arasındaki ilişkinin de altını çiziyor.

Hikâyemiz de mücadelemiz de ortak

25 Haziran 2022

ODTÜ’de araştırma görevlisi olarak çalışan sosyolog Sibel Bekiroğlu ve siyaset bilimci Mehmet Mutlu, haklarında yürütülen hukuksuz dava süreci bahane edilerek 9 Haziran’da açığa alındı. ODTÜ yönetimi tarafından ellerine tutuşturulan hitapsız, imzasız bir belgeyle öğrendikleri bu açığa alınma haberine karşı üniversite yönetimi ile bir görüşme talebiyle 20 Haziran’dan bu yana Rektörlük önünde nöbetteler. Sibel’i ve Mehmet’i nöbet alanında ziyaret ettik. Birinin elinde Ernst Bloch’tan Umut İlkesi, öbüründe Yaşar Kemal’den İnce Memed, ODTÜ Rektörlüğü önündeki merdivenlerde oturuyoruz. Yaşanan hukuksuz süreci, üniversiteye dönük saldırıları ve hepimizin ortak hikâyesini konuşuyoruz…

Anadolu’yu gezen bir direniş silsilesi

13 Mart 2022

Birbiri ardına yükselen işçi direnişleri, Anadolu’nun toplumsal ve siyasal haritasında neye işaret ediyor? Halil Can İnce ve Ulaş Taştekin’in sorularını yanıtlayan UMUT-SEN Örgütlenme Koordinatörü Başaran Aksu, değişen işçi sınıfı profilinden emekçileri kuşatan yerel iktidar ağlarına, direnişlerin siyasetle kurduğu ilişkiden yeni örgütlenme olanaklarına uzanan geniş bir tartışma açıyor…

Bir yoksulluktan diğerine kapitalizm ve Türkiye

16 Haziran 2021

Yoksulluğu toplumun dışında, marjinal bir olgu olarak ele alan ana akım sosyal bilimler literatürünün önemli bir bölümü onu bireyin kendi tercihlerinin bir sonucuna indirger. Ahmet Haşim Köse ve Serdal Bahçe ile yaptığımız bu söyleşi, yoksulluğu konuşmak için öncelikle “nasıl bir toplumda yaşadığımızı” sormak gerektiğine yapılan vurguyla, yoksulluğun kapitalist bir toplumdaki kendine özgü biçimlerine dikkat çekiyor. Köse ve Bahçe, yoksulluğu kendi başına bir olgu, yoksullaşmayı ise bireysel tercihlerin bir sonucu olarak ele almak yerine onun, tarihsel olarak işçileşmenin ayrılmaz bir dışa vurumu olduğuna işaret ediyor.