Öneriler

Etnik milliyetçilik ile sınıf arasında: Savaş zamanlarında İsrail’de emek ve siyaset

30 Ekim 2026

Gazze’de devam eden soykırımın ortasında İsrail’de örgütlü emek nasıl bir tutum alıyor? Savaşın, işgalin ve etnik milliyetçiliğin belirlediği koşullarda sınıf dayanışması ne kadar mümkün? Bu sorular, bizi İsrail’in en büyük işçi örgütü Histadrut’un yüz yılı aşan tarihine götürüyor. Kuruluşundan bu yana Siyonist yerleşim projesinin başlıca kurumsal dayanaklarından biri olan Histadrut’un tarihi, işçi dayanışması ile Filistinlilerin dışlanması arasındaki köklü çelişkilerle şekillendi. İsrail’in neoliberal dönüşümüyle yeni boyutlar kazanan bu çelişkiler, Gazze savaşı karşısında örgütlü emeğin tutumuyla bir kez daha görünür hâle geldi. Jonathan Preminger ve Assaf S. Bondy’den, Histadrut’un tarihsel dönüşümü, Filistinli işçilerle ilişkileri ve etnik milliyetçiliğin sınırlarını aşan bir sınıf dayanışmasının imkânları üzerine…

Devamını oku
22 Ekim 2026

Siyonizm ile Nazizm karşılaştırması sadece bir retorik mi?

Gazze’deki soykırım, Siyonizm ile Nazizm arasındaki karşılaştırmaları yeniden gündeme taşıdı. Peki, bu iki hareket arasındaki benzerlikler yalnızca uyguladıkları şiddetin boyutlarıyla mı sınırlı? Irk teorilerinden tarihsel işbirliklerine, yerleşimci sömürgecilikten antikomünizme uzanan ilişkiler, çok daha köklü bir ortak geçmişe işaret ediyor. Cenk Ağcabay’ın “Modern Ortadoğu’nun Şekillendirilmesi ve Filistin” kitabından hareketle Ulaş Taştekin, bu karşılaştırmanın ardındaki tarihsel zemini ve Avrupa sömürgeciliğinin iki hareketin şekillenmesindeki rolünü tartışıyor.

Fikir

Siyonizm ile Nazizm karşılaştırması sadece bir retorik mi?

22 Ekim 2026

Gazze’deki soykırım, Siyonizm ile Nazizm arasındaki karşılaştırmaları yeniden gündeme taşıdı. Peki, bu iki hareket arasındaki benzerlikler yalnızca uyguladıkları şiddetin boyutlarıyla mı sınırlı? Irk teorilerinden tarihsel işbirliklerine, yerleşimci sömürgecilikten antikomünizme uzanan ilişkiler, çok daha köklü bir ortak geçmişe işaret ediyor. Cenk Ağcabay’ın “Modern Ortadoğu’nun Şekillendirilmesi ve Filistin” kitabından hareketle Ulaş Taştekin, bu karşılaştırmanın ardındaki tarihsel zemini ve Avrupa sömürgeciliğinin iki hareketin şekillenmesindeki rolünü tartışıyor.

AKP’nin emek rejimi, otoriterleşme ve Türkiye’nin zombi neoliberalizmi

4 Temmuz 2021

Türkiye’de neoliberal kalkınma modeli 2010’larda bir zombiye dönüştü. Sermaye ve servet birikimi süreçlerini demokratik talep ve kısıtlardan izole etme uğraşı ile mevcut emek rejimi Türkiye’de neoliberalizmi hâlâ canlı tutuyor. Zombinin ölü kısmı ise bir zamanlar emekçi sınıflara verilmiş olan refah ve sınıf atlama vaadi. Bu vaatlerin boşluğu, özellikle pandemi koşullarında artan şekilde görünür hale gelirken, bu durum hem mevcut kalkınma modelini hem de otoriter rejimi zayıflatmaya devam ediyor.

Horgörü öğünü

7 Haziran 2022

Geçtiğimiz günlerde Twitter gündemini abes bir tartışma işgal etti: “Eve temizliğe gelen gündelikçiye yemek verilmeli mi?” Abesliği bir yana bırakılırsa, memleketin sınıfsal-kültürel yarıklarına güçlü bir ışık tutuyordu bu tartışma: gündelikçi ile işvereni “özgürce” girdikleri düşünülen bir pazarlıkta eşitleyerek “aralarındaki sözleşme neyse o” diyenler bir yanda, açıkça “verilmez” diyenler ile “performansına bağlı” diyenler öbür yanda… Bu neoliberal cüretkârlığın ve dobralığın yanında bir tutum daha vardı ki o, belki de daha örtük ve sinsi bir “aşağılama” ile “yemek verilmeli” diyenlerin diline sirayet ediyordu. Mehmet Mutlu bu yazıda, yoksulun maruz kaldığı, iyilik ve cömertlik tınısıyla dillendirilen işte bu şiddet söylemine işaret ediyor.

Maoist Çin’de iktisadi ve insani kalkınma

25 Temmuz 2026

Maoist Çin’in ilk otuz yılı, yaygın anlatıda çoğu zaman iktisadi irrasyonalizm, kıtlık ve siyasal felaketlerle özdeşleştirilir. Oysa aynı dönemde sanayileşme ve tarımsal modernleşme hız kazanmış, kamusal sağlık hizmetleri ile kitlesel eğitim yaygınlaşmıştır. Çin’in sonraki yükselişini mümkün kılan maddi ve insani temeller de büyük ölçüde bu yıllarda atılmıştır. Somut verilerden hareketle sosyalizmin başarısızlığına dair yerleşik kabulleri sorgulayan Onurcan Ülker, nostaljik güzellemelerin ve anti-komünist indirgemelerin ötesinde Maoist kalkınma deneyimini yeniden değerlendiriyor…

“Maoizmin derdi devrimi kazanmaktır”: Fred Engst ile Çin’in geçmişi, bugünü ve daha fazlası üzerine

25 Temmuz 2026

“Kızıl bezli bebek”, Kızıl Muhafız, işçi, akademisyen, eylemci… Fred Engst (Çince adı: 阳和平 Yang Heping) olağanüstü bir yaşam öyküsüne sahip. Çin Devrimi’ne katılmak üzere ABD’den bu ülkeye gelen bir anne babanın çocuğu olarak 1952’de Pekin’de dünyaya geldi. Xi’an’daki devlete ait bir çiftlikte büyüdü, Kültür Devrimi’ne Kızıl Muhafız olarak katıldı ve ardından beş yıl boyunca Guanghua Kereste Fabrikası’nda çalıştı. 1970’lerin ortalarında taşındığı ABD’de bir yandan işçilik yaparken bir yandan öğrenimini sürdürdü; 1997’de Rutgers Üniversitesinden iktisat doktorasını aldı. 2007’de kesin dönüş yaptığı Çin’de bugün Uluslararası İş ve İktisat Üniversitesinde ekonometri dersleri veriyor. Olağanüstü kişisel ve siyasal deneyimlerinden hareketle kapitalizme geri dönüşü, emperyalizmi, Kültür Devrimi’ni ve Maoizmin güncelliğini ele alan Fred Engst, Onurcan Ülker ve Sinan Jabban’ın sorularını yanıtladı…

“Ne emperyalist ne de antiemperyalist”: Minqi Li ile Çin’in dünya sistemindeki yeri üzerine

25 Temmuz 2026

Çin’in dünya sistemindeki konumu ve Çin devletinin sınıf karakteri, günümüzün eleştirel akademik ve siyasal tartışmalarında en ihtilaflı başlıklardan biri hâline geldi. Çin’in emperyalist bir güce dönüşüp dönüşmediği (ya da böyle bir dönüşüm sürecinde olup olmadığı) sorusu etrafında hem Çin Yeni Solu içinde hem de uluslararası yazında süren tartışmaların en güçlü seslerinden biri Minqi Li. Utah Üniversitesinde siyasal iktisat alanında çalışmalarını sürdüren Li, kapitalist-emperyalist dünya sistemi içinde Çin’in konumuna, devletin sınıf karakterine ve emperyalizm tartışmasına ilişkin Onurcan Ülker’in sorularını yanıtladı.

Mao Zedong Lushan'da, 1961.

Bürokratizmle mücadele üzerine

25 Temmuz 2026

Mao Zedong, 1950’lerin ikinci yarısından itibaren, sosyalizm koşullarında sınıfların ve sınıf mücadelesinin varlığını sürdürdüğü düşüncesini geliştirmeye başladı. “Proletarya diktatörlüğü altında sınıf mücadelesi” çerçevesinde formüle edilen bu yaklaşım, dönemin egemen Sovyet anlayışından ayrılıyordu. Mao’ya göre üretim araçlarının kolektifleştirilmesi kapitalizme geri dönüş tehlikesini ortadan kaldırmıyor; Parti ve devlet aygıtı içinde ayrıcalıklı konumlar edinen kadrolar yeni bir burjuvazinin dayanağına dönüşebiliyordu. Mao’ya atfedilen 1963 tarihli “Bürokratizmle Mücadele Üzerine”, Çince özgün metninden eksiksiz çevirisiyle ilk kez Türkçede…

Devamını oku

Çeviri

Etnik milliyetçilik ile sınıf arasında: Savaş zamanlarında İsrail’de emek ve siyaset

30 Ekim 2026

Gazze’de devam eden soykırımın ortasında İsrail’de örgütlü emek nasıl bir tutum alıyor? Savaşın, işgalin ve etnik milliyetçiliğin belirlediği koşullarda sınıf dayanışması ne kadar mümkün? Bu sorular, bizi İsrail’in en büyük işçi örgütü Histadrut’un yüz yılı aşan tarihine götürüyor. Kuruluşundan bu yana Siyonist yerleşim projesinin başlıca kurumsal dayanaklarından biri olan Histadrut’un tarihi, işçi dayanışması ile Filistinlilerin dışlanması arasındaki köklü çelişkilerle şekillendi. İsrail’in neoliberal dönüşümüyle yeni boyutlar kazanan bu çelişkiler, Gazze savaşı karşısında örgütlü emeğin tutumuyla bir kez daha görünür hâle geldi. Jonathan Preminger ve Assaf S. Bondy’den, Histadrut’un tarihsel dönüşümü, Filistinli işçilerle ilişkileri ve etnik milliyetçiliğin sınırlarını aşan bir sınıf dayanışmasının imkânları üzerine…

Ezilip öğütülmeyi reddetmek

19 Ekim 2026

Fransa’da haftalardır süren lise isyanı, başlangıçtaki eğitim ve yaşam koşulları taleplerinin çok ötesine taşarak polis şiddeti, toplumsal eşitsizlik, siyasal temsil ve gençliğin geleceksizlik duygusu etrafında genişleyen bir mücadeleye dönüştü. Hareketin büyümesi, Sarı Yelekliler’den 2023 banliyö isyanlarına, Sainte-Soline’dan bugünün lise işgallerine uzanan son yılların mücadele deneyimlerini de yeniden tartışmaya açıyor. Türkiye’de de “Yaklaşan İsyan” kitabıyla tanınan Görünmez Komite’nin son çalışması “Hayatta Kalma Kılavuzu”, Fransa’daki güncel lise isyanlarının tam ortasında yayımlandı. Kitap, son yılların mücadele deneyimlerini, yenilgilerini ve çıkmazlarını yeniden düşünmeye çalışırken, bugünkü hareket de bu tartışmaya güncel ve somut bir zemin sunuyor. Tekrarlanan yenilgilerden ne öğrenilebilir? Devlet baskısı nasıl işliyor? Sendikal ve siyasal arabuluculuk neden her zaman bir çıkış yolu sunmuyor? Sosyal medya, ayaklanma ve örgütlenme arasındaki ilişki nasıl düşünülmeli? Ve bütün bunların ortasında yeniden başlamak ne anlama geliyor? Görünmez Komite yanıtlıyor.

Söyleşi

Neoliberalizmin çoklu krizleri

26 Mayıs 2024

Historical Materialism Konferansının bu yıl Kadir Has Üniversitesinde gerçekleşen İstanbul ayağı vesilesiyle yakaladığımız Alfredo Saad-Filho ile Burak Ceylan’ın gerçekleştirdiği bu söyleşi, çoklu krizin her kriz başlığını ayrı ayrı ele almak yerine, bu başlıkların ilişkiselliğini vurguluyor. Finansallaşma ile ekolojik yıkım arasındaki bağlantıyı hatırlatan Saad-Filho, neoliberalizm ile devlet arasındaki ilişkinin de altını çiziyor.

Hikâyemiz de mücadelemiz de ortak

25 Haziran 2022

ODTÜ’de araştırma görevlisi olarak çalışan sosyolog Sibel Bekiroğlu ve siyaset bilimci Mehmet Mutlu, haklarında yürütülen hukuksuz dava süreci bahane edilerek 9 Haziran’da açığa alındı. ODTÜ yönetimi tarafından ellerine tutuşturulan hitapsız, imzasız bir belgeyle öğrendikleri bu açığa alınma haberine karşı üniversite yönetimi ile bir görüşme talebiyle 20 Haziran’dan bu yana Rektörlük önünde nöbetteler. Sibel’i ve Mehmet’i nöbet alanında ziyaret ettik. Birinin elinde Ernst Bloch’tan Umut İlkesi, öbüründe Yaşar Kemal’den İnce Memed, ODTÜ Rektörlüğü önündeki merdivenlerde oturuyoruz. Yaşanan hukuksuz süreci, üniversiteye dönük saldırıları ve hepimizin ortak hikâyesini konuşuyoruz…

Anadolu’yu gezen bir direniş silsilesi

13 Mart 2022

Birbiri ardına yükselen işçi direnişleri, Anadolu’nun toplumsal ve siyasal haritasında neye işaret ediyor? Halil Can İnce ve Ulaş Taştekin’in sorularını yanıtlayan UMUT-SEN Örgütlenme Koordinatörü Başaran Aksu, değişen işçi sınıfı profilinden emekçileri kuşatan yerel iktidar ağlarına, direnişlerin siyasetle kurduğu ilişkiden yeni örgütlenme olanaklarına uzanan geniş bir tartışma açıyor…

Bir yoksulluktan diğerine kapitalizm ve Türkiye

16 Haziran 2021

Yoksulluğu toplumun dışında, marjinal bir olgu olarak ele alan ana akım sosyal bilimler literatürünün önemli bir bölümü onu bireyin kendi tercihlerinin bir sonucuna indirger. Ahmet Haşim Köse ve Serdal Bahçe ile yaptığımız bu söyleşi, yoksulluğu konuşmak için öncelikle “nasıl bir toplumda yaşadığımızı” sormak gerektiğine yapılan vurguyla, yoksulluğun kapitalist bir toplumdaki kendine özgü biçimlerine dikkat çekiyor. Köse ve Bahçe, yoksulluğu kendi başına bir olgu, yoksullaşmayı ise bireysel tercihlerin bir sonucu olarak ele almak yerine onun, tarihsel olarak işçileşmenin ayrılmaz bir dışa vurumu olduğuna işaret ediyor.